ایوان ساشا شیهان، سرپرست دانشکده امور
عمومی دانشگاه بالتیمور، و مجید رفیعزاده، تحلیلگر سیاسی ایرانیآمریکایی تحصیلکرده
دانشگاه هاروارد، در مقالهای مشترک در نشریه آمریکایی واشنگتن اگزمینر، مدعی شدهاند
شواهد فزایندهای وجود دارد که نشان میدهد جمهوری اسلامی در حال شکلدهی، حمایت و
برجستهسازی جریان سلطنتطلب پیرامون رضا پهلوی بهعنوان یکی از مخالفان ظاهری خود
است.
این مقاله روز جمعه ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۸ آبان ۱۴۰۵، با عنوان «از احمد چلبی
تا رضا پهلوی؛ سیاست اپوزیسیون مهندسیشده» منتشر شده است.
نویسندگان در آغاز مقاله به نقش احمد
چلبی، رئیس کنگره ملی عراق، در انتقال اطلاعات مربوط به ادعای وجود تسلیحات کشتارجمعی
در حکومت صدام حسین پیش از حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ اشاره کردهاند. آنان با یادآوری گمانهزنیهای
اطلاعاتی درباره احتمال نقشآفرینی ایران در آن ماجرا، هشدار دادهاند که غرب باید
نسبت به احتمال تکرار الگوهای مشابه در ارتباط با اپوزیسیون جمهوری اسلامی حساس باشد.
شیهان و رفیعزاده استدلال کردهاند
که حکومتهای اقتدارگرا لزوماً برای مقابله با مخالفان خود به حذف کامل آنان متوسل
نمیشوند، بلکه ممکن است با برجستهسازی جریانی شناختهشده، تفرقهافکن و فاقد سازماندهی
مؤثر داخلی، مسیر مخالفت سیاسی را به سود خود تغییر دهند.
به ارزیابی این دو تحلیلگر، رضا پهلوی
با وجود شهرت در محافل سیاسی غرب و رسانههای فارسیزبان، فاقد یک تشکیلات منسجم حتی
در خارج از ایران و شبکه سازمانیافته مؤثر در داخل کشور است که بتواند محبوبیت رسانهای
را به چالشی جدی علیه قدرت حاکم تبدیل کند.
نویسندگان معتقدند معرفی رضا پهلوی بهعنوان
«تنها جایگزین» جمهوری اسلامی، جامعه ایران را در برابر انتخابی میان حکومت روحانیون
و بازگشت سلطنت قرار میدهد و سایر جریانهای سیاسی مخالف حکومت را به حاشیه میراند.
این مقاله به مطلبی از خبرگزاری تسنیم،
وابسته به سپاه تروریستی پاسداران، در فوریه ۲۰۲۵ اشاره کرده که در آن وجود یک جریان سلطنتطلب
ضعیف و فاقد ریشه اجتماعی، عاملی بالقوه برای کمک به بقای جمهوری اسلامی توصیف شده
است.
همچنین به مطلبی از خبرآنلاین در سپتامبر
۲۰۲۵ اشاره شده که در آن، احتمال
پروژه بودن برجستهسازی رضا پهلوی از سوی جمهوری اسلامی مطرح شده بود.
بخش دیگری از این تحلیل به اعتراضات
سراسری دیماه ۱۴۰۴ اختصاص دارد. نویسندگان مدعی شدهاند شماری از ویدیوهای منتشرشده
با شعارهای حمایت از سلطنت، دارای صدای جایگزینشده بودهاند و در مواردی نیز شعار
گروه محدودی از معترضان، بهاشتباه به کل جمعیت نسبت داده شده است.
به نوشته آنان، بازنشر گسترده این تصاویر
توسط رسانههای فارسیزبان خارج از کشور و حسابهای شبکههای اجتماعی، به تقویت این
تصور کمک کرده که اعتراضات سراسری عمدتاً در حمایت از رضا پهلوی شکل گرفته است.
این دو تحلیلگر همچنین به ظهور انجمنهای
موسوم به «شیر و خورشید» در دانشگاههای ایران، از جمله دانشگاه تهران و دانشگاه صنعتی
امیرکبیر، پس از ۲۱ فوریه ۲۰۲۶ اشاره کردهاند.
نویسندگان با استناد به اظهارات شماری
از دانشجویان در یک گفتوگوی کلابهاوس در ۲۴ فوریه، نوشتهاند که برخی از این انجمنها
allegedly به
دانشجویان برای توقف تجمعات فشار آورده و مخالفان شعارهای سلطنتطلبانه را به افشای
مشخصات شخصی و معرفی به حراست دانشگاه تهدید کردهاند.
در بخش مربوط به فعالیتهای اینترنتی،
مقاله مدعی شده است که پس از نمایش اطلاعات مکانی حسابها در شبکه ایکس، هزاران حساب
کاربری حامی سلطنت در داخل ایران شناسایی شدهاند که برخی از آنها ظاهراً از دسترسی
اینترنت بدون فیلتر برخوردار بودهاند.
نویسندگان این وضعیت را نشانهای احتمالی
از استفاده از سیمکارتهای سفید دانستهاند؛ امکانی که به باور آنان میتواند پرسشهایی
درباره ارتباط برخی از این حسابها با ساختار حکومتی ایجاد کند.
در ادامه، مقاله به بررسی ۶۶ حساب کاربری اشاره کرده و مدعی شده است
که میان فعالیت آنها نوعی تقسیم کار هماهنگ مشاهده میشود. بر اساس این تحلیل، برخی
حسابها علیه سازمان مجاهدین خلق، جمهوریخواهان، جریانهای چپ، اقلیتهای قومی، فعالان
جنبش «زن، زندگی، آزادی»، روزنامهنگاران منتقد و حتی سلطنتطلبان مخالف رضا پهلوی
فعالیت میکنند و برخی دیگر به تبلیغ هشتگها یا درخواست حملات نظامی خارجی میپردازند.
نویسندگان همچنین به تحلیلی از شورای
آتلانتیک در ۵ مارس
۲۰۲۶ استناد کردهاند که درباره
نقش احتمالی ارتش سایبری جمهوری اسلامی در تشدید اختلافات اپوزیسیون از طریق جعل هویت
سلطنتطلبان هشدار داده بود.
